دیابت نوع یک چیست؟ علائم، تشخیص و روشهای مدیریت
دیابت نوع یک؛ علائم، تشخیص و روشهای مدیریت
دیابت چیست؟
دیابت یک بیماری متابولیک است که در آن سطح قند خون (گلوکز خون) بالاتر از حد طبیعی میشود. دلیل اصلی آن یا عدم ترشح کافی انسولین از لوزالمعده است یا مقاومت بدن به اثر انسولین. یکی از مهمترین انواع دیابت، دیابت نوع یک است که اغلب در سنین کودکی و نوجوانی بروز میکند اما میتواند در هر سنی رخ دهد.
دیابت نوع یک چیست؟
دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی است. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه سلولهای بتا در لوزالمعده (پانکراس) را که مسئول تولید انسولین هستند، بهعنوان مهاجم شناسایی کرده و آنها را از بین میبرد.
وقتی بخش زیادی از این سلولها نابود میشوند، بدن دیگر قادر به تولید انسولین کافی نیست و فرد باید انسولین تزریق کند تا زنده بماند.
انسولین هورمونی است که ورود قند خون به سلولهای بدن را ممکن میسازد تا بهعنوان انرژی مصرف شود. در صورت نبود انسولین، قند خون در جریان خون باقی میماند و باعث هایپرگلیسمی (افزایش قند خون) میشود. اگر این وضعیت درمان نشود، میتواند به عوارض جدی و طولانیمدت دیابت منجر شود.
علائم دیابت نوع یک
شناخت علائم اولیه بسیار مهم است، زیرا میتواند از بروز عارضه خطرناک کتواسیدوز دیابتی (DKA) جلوگیری کند. برخی از شایعترین علائم عبارتاند از:
تکرر ادرار
تشنگی شدید
احساس گرسنگی مداوم حتی پس از غذا خوردن
خستگی مفرط
تاری دید
دیر خوب شدن زخمها و بریدگیها
کاهش وزن بدون دلیل
نشانههای دیابت نوع یک در کودکان
کودکانی که از قبل کنترل ادرار داشتند، ممکن است دوباره دچار شبادراری شوند. در مواردی، کودکان در زمان تشخیص ممکن است دچار کتواسیدوز دیابتی باشند که یک اورژانس پزشکی محسوب میشود و نیاز به بستری و دریافت انسولین و سرم دارد.
تشخیص دیابت نوع یک در بزرگسالان
بسیاری از بزرگسالان در زمان ابتلا به دیابت نوع یک بهاشتباه با دیابت نوع دو تشخیص داده میشوند، زیرا تصور رایج این است که دیابت نوع یک تنها مخصوص کودکان است. این خطا میتواند درمان فرد را به تأخیر بیندازد. آزمایشهای اختصاصی مانند آنتیبادیهای جزایر لانگرهانس (islet autoantibodies) یا سطح C-peptide برای تشخیص قطعی لازم است.
غربالگری و تشخیص زودهنگام
اگر در خانواده شما سابقه دیابت نوع یک وجود دارد، پزشک ممکن است آزمایشهای غربالگری پیشنهاد کند.
نتیجه این آزمایشها میتواند منفی یا مثبت باشد:
منفی: نیاز به تکرار آزمایش در آینده خواهد بود.
مثبت: لزوماً به معنای ابتلا نیست، بلکه نشاندهنده احتمال بالاتر ابتلا است و نیاز به مشاوره و پیگیریهای منظم دارد.
تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد زیرا:
میتواند از بروز کتواسیدوز دیابتی جلوگیری کند.
امکان استفاده از درمانهای جدید و شرکت در کارآزماییهای بالینی برای تأخیر در شروع بیماری را فراهم میکند.
فاز ماهعسل در دیابت نوع یک
بعضی افراد پس از شروع درمان با انسولین وارد مرحلهای به نام دوره ماهعسل میشوند. در این دوره، لوزالمعده هنوز مقدار کمی انسولین تولید میکند و نیاز بیمار به تزریق انسولین کمتر میشود. این فاز ممکن است از چند هفته تا یک سال طول بکشد.
اما باید توجه داشت که این وضعیت موقتی است و به معنای درمان قطعی دیابت نیست.
آیا ممکن است تشخیص شما اشتباه باشد؟
برخی افراد که بهعنوان مبتلایان به دیابت نوع دو شناخته میشوند، در حقیقت دیابت نوع یک دارند. اگر درمانهای معمول دیابت نوع دو (رژیم، ورزش و داروهای خوراکی) مؤثر نباشند، لازم است با پزشک متخصص غدد مشورت شود تا با آزمایشهای دقیق نوع دیابت مشخص شود.
تشخیص صحیح بسیار مهم است، زیرا برنامه درمانی بر اساس نوع دیابت تعیین میشود.
جمعبندی
دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی پیچیده است که میتواند در هر سنی بروز کند. شناخت علائم، انجام آزمایشهای غربالگری در افراد پرخطر و شروع سریع درمان با انسولین، نقش حیاتی در پیشگیری از عوارضی مانند کتواسیدوز دیابتی دارد. با مدیریت صحیح، سبک زندگی سالم و حمایت تیم درمانی، افراد مبتلا میتوانند زندگی طولانی و سالمی داشته باشند.
اشتراک گذاری
