آیا عسل طبیعی برای دیابت ضرر دارد؟ حقایق علمی
آیا عسل طبیعی برای دیابت ضرر دارد؟
عسل از دیرباز به عنوان یک غذای سالم و دارویی شناخته شده است. اما برای افراد دیابتی، این سوال مطرح میشود که آیا عسل طبیعی برای دیابت ضرر دارد؟ آیا میتوان از عسل به جای شکر استفاده کرد؟
در این مقاله، بر اساس آخرین تحقیقات علمی، به بررسی تأثیر عسل بر قند خون و دیابت میپردازیم.
عسل چیست و چه ترکیباتی دارد؟
عسل ماده شیرینی است که زنبورها از شهد گلها تولید میکنند. ترکیبات اصلی عسل عبارتند از:
- فروکتوز: ۳۸-۴۰٪
- گلوکز: ۳۰-۳۵٪
- آب: ۱۵-۲۰٪
- سایر قندها: ۵-۷٪
- آنزیمها، ویتامینها و مواد معدنی: ۲-۳٪
همانطور که میبینید، عسل حاوی بیش از ۷۵٪ قند است. این موضوع نشان میدهد که عسل طبیعی همچنان یک منبع قند محسوب میشود.
شاخص گلیسمی عسل
شاخص گلیسمی عسل بسته به نوع آن متفاوت است، اما به طور میانگین حدود ۵۸ است. این عدد در محدوده متوسط قرار میگیرد.
برای مقایسه:
- شکر سفید: شاخص گلیسمی ۶۵
- عسل: شاخص گلیسمی ۵۸
- شربت ذرت: شاخص گلیسمی ۹۰
بله، شاخص گلیسمی عسل کمی پایینتر از شکر است، اما این تفاوت به اندازهای نیست که عسل را برای دیابتیها بیخطر کند.
تأثیر عسل بر قند خون
وقتی عسل مصرف میکنید، گلوکز و فروکتوز موجود در آن وارد جریان خون میشوند. گلوکز مستقیماً قند خون را افزایش میدهد و فروکتوز در کبد پردازش میشود.
پاسخ بدن به عسل
تحقیقات نشان میدهد که مصرف عسل:
- باعث افزایش قند خون میشود (هرچند کمتر از شکر)
- نیاز به انسولین دارد
- میتواند در مقادیر زیاد مقاومت به انسولین را تشدید کند
یک قاشق غذاخوری عسل چقدر قند دارد؟
یک قاشق غذاخوری عسل (حدود ۲۱ گرم) حاوی:
- کالری: ۶۴
- کربوهیدرات: ۱۷ گرم
- قند: ۱۷ گرم
این مقدار قند تقریباً معادل یک قاشق غذاخوری شکر است!
مزایای احتمالی عسل نسبت به شکر
با وجود همه هشدارها، عسل طبیعی برخی مزایا نسبت به شکر تصفیه شده دارد:
۱. آنتیاکسیدانها
عسل حاوی آنتیاکسیدانهایی مثل فلاونوئیدها و فنولیک اسیدها است که میتوانند التهاب را کاهش دهند. شکر سفید هیچ آنتیاکسیدانی ندارد.
۲. خواص ضدمیکروبی
عسل خواص ضدباکتریایی دارد و میتواند در ترمیم زخم کمک کند. این خاصیت برای دیابتیها که مستعد عفونت هستند مفید است.
۳. ویتامینها و مواد معدنی
عسل حاوی مقادیر کمی ویتامین C، کلسیم، آهن و پتاسیم است. البته این مقادیر به اندازهای نیست که نیاز روزانه را تأمین کند.
تحقیقات علمی درباره عسل و دیابت
چندین مطالعه علمی تأثیر عسل بر دیابت را بررسی کردهاند:
مطالعه ۱: مقایسه با شکر
یک مطالعه نشان داد که مصرف عسل در مقایسه با شکر، افزایش کمتری در قند خون ایجاد میکند. اما این افزایش همچنان قابل توجه بود.
مطالعه ۲: تأثیر بر HbA1c
مطالعهای دیگر نشان داد که مصرف طولانیمدت عسل تأثیر معناداری بر بهبود HbA1c (میانگین قند خون ۳ ماهه) ندارد.
مطالعه ۳: مقاومت به انسولین
برخی تحقیقات نشان داده که فروکتوز موجود در عسل میتواند در مصرف زیاد، مقاومت به انسولین را تشدید کند.
پس آیا عسل برای دیابتیها مضر است؟
پاسخ کوتاه: عسل طبیعی برای دیابتیها مضر نیست، اما مفید هم نیست.
عسل همچنان یک منبع قند متمرکز است و میتواند قند خون را افزایش دهد. اینکه عسل طبیعی است یا خواص دارویی دارد، این واقعیت را تغییر نمیدهد.
نتیجهگیری علمی
- عسل بهتر از شکر سفید است، اما همچنان قند خون را بالا میبرد
- عسل نباید به عنوان جایگزین سالم شکر در دیابت استفاده شود
- اگر میخواهید عسل مصرف کنید، باید آن را در برنامه کربوهیدرات روزانه حساب کنید
آیا میتوانم کمی عسل بخورم؟
اگر دیابت شما تحت کنترل است و پزشکتان اجازه داده، میتوانید گاهی مقدار بسیار کمی عسل مصرف کنید:
- حداکثر نصف قاشق چایخوری در روز
- همراه با غذاهای حاوی فیبر و پروتئین
- با کنترل قند خون قبل و بعد از مصرف
چه کسانی نباید عسل بخورند؟
- افراد با قند خون کنترل نشده
- دیابتیهایی که HbA1c بالای ۸ دارند
- افرادی که به دنبال کاهش وزن هستند
- کسانی که پزشک منع کرده است
عسل طبیعی vs عسل تقلبی
یک نکته مهم این است که بسیاری از عسلهای موجود در بازار تقلبی هستند و حاوی شربت ذرت یا شکر افزوده هستند. این عسلها بدتر از شکر معمولی هستند.
علائم عسل تقلبی
- قیمت بسیار پایین
- شفافیت بیش از حد
- طعم صرفاً شیرین بدون پیچیدگی
- عدم کریستاله شدن در زمستان
چگونه عسل طبیعی بخریم؟
- از زنبورداران معتبر خرید کنید
- برچسب و گواهی کیفیت را بررسی کنید
- عسلهای محلی معمولاً معتبرتر هستند
جایگزینهای بهتر از عسل برای دیابتیها
اگر به دنبال شیرینکننده هستید، این گزینهها بهتر از عسل هستند:
- استویا: شاخص گلیسمی صفر، طبیعی
- اریتریتول: شاخص گلیسمی صفر، طعم نزدیک به شکر
- مانک فروت: شاخص گلیسمی صفر، طبیعی
این شیرینکنندهها هیچ تأثیری بر قند خون ندارند و برای دیابتیها بیخطرتر هستند.
باورهای غلط درباره عسل و دیابت
باور غلط ۱: عسل طبیعی قند خون را بالا نمیبرد
این کاملاً غلط است. عسل حاوی ۷۵٪ قند است و قطعاً قند خون را بالا میبرد.
باور غلط ۲: عسل دیابت را درمان میکند
هیچ مدرک علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد عسل دیابت را درمان میکند. این ادعا کاملاً نادرست است.
باور غلط ۳: یک قاشق عسل بهتر از یک قاشق شکر است
تفاوت بسیار کم است. یک قاشق عسل و یک قاشق شکر تقریباً تأثیر مشابهی بر قند خون دارند.
باور غلط ۴: عسل کوهی برای دیابتیها خوب است
نوع عسل (کوهی، گون، آویشن و…) تفاوت معناداری در تأثیر بر قند خون ایجاد نمیکند. همه انواع عسل حاوی قند بالا هستند.
توصیه نهایی
به عنوان یک فرد دیابتی، بهتر است عسل را به عنوان یک شیرینی تلقی کنید، نه یک غذای سالم یا دارو. اگر گاهی میخواهید عسل بخورید:
- با پزشک مشورت کنید
- مقدار بسیار کم مصرف کنید
- در برنامه کربوهیدرات روزانه حساب کنید
- قند خون را کنترل کنید
- از عسل طبیعی و معتبر استفاده کنید
سوالات متداول
سوال: آیا عسل خام برای دیابتیها بهتر است؟
عسل خام (پاستوریزه نشده) آنتیاکسیدان بیشتری دارد، اما از نظر تأثیر بر قند خون تفاوتی با عسل معمولی ندارد. هر دو قند خون را بالا میبرند.
سوال: میتوانم عسل را با چای بخورم؟
بهتر است از شیرینکنندههای بدون قند مثل استویا استفاده کنید. یک قاشق عسل در چای همان تأثیر یک قاشق شکر را دارد.
سوال: عسل برای زخم دیابتی مفید است؟
عسل طبی (مانوکا) برای استفاده موضعی روی زخم خواص ضدمیکروبی دارد. اما این با خوردن عسل متفاوت است و باید زیر نظر پزشک انجام شود.
سوال: آیا عسل و دارچین قند خون را پایین میآورد؟
دارچین ممکن است تأثیر کمی بر کاهش قند خون داشته باشد، اما ترکیب آن با عسل این اثر را خنثی میکند. عسل همچنان قند خون را بالا میبرد.
سوال: چرا برخی میگویند عسل برای دیابت خوب است؟
این باور بر اساس خواص آنتیاکسیدانی عسل است، اما این خواص به اندازهای نیست که ضرر قند بالای عسل را جبران کند. تحقیقات علمی این ادعا را تأیید نمیکنند.
نکات کلیدی
- عسل طبیعی حاوی بیش از ۷۵٪ قند است و قند خون را بالا میبرد
- شاخص گلیسمی عسل (۵۸) کمی کمتر از شکر (۶۵) است اما همچنان بالاست
- عسل جایگزین مناسبی برای شکر در دیابت نیست
- اگر عسل مصرف میکنید، مقدار بسیار کم و با کنترل قند خون باشد
- شیرینکنندههای طبیعی مثل استویا گزینه بهتری هستند
- باور «عسل دیابت را درمان میکند» کاملاً غلط است
- همیشه با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید
اشتراک گذاری
