عفونتهای قارچی در زنان دیابتی | پیشگیری و درمان
عفونتهای قارچی در زنان دیابتی و پیشگیری
عفونتهای قارچی واژن یکی از مشکلات شایع در زنان است، اما در زنان دیابتی این عفونتها بسیار شایعتر و مقاومتر به درمان هستند. قند خون بالا محیطی ایدهآل برای رشد قارچها ایجاد میکند. در این مقاله با علل عفونتهای قارچی در زنان دیابتی، راههای پیشگیری و درمان آشنا میشوید.
عفونت قارچی واژن چیست؟
عفونت قارچی واژن (کاندیدیازیس) عفونتی است که توسط قارچهای مخمری، معمولاً کاندیدا آلبیکنس، ایجاد میشود. این قارچ به طور طبیعی در واژن بسیاری از زنان وجود دارد، اما وقتی تعادل میکروبی واژن به هم میخورد، میتواند رشد بیش از حد داشته باشد و عفونت ایجاد کند.
حدود ۷۵ درصد زنان حداقل یک بار در طول عمر خود دچار عفونت قارچی واژن میشوند. اما در زنان دیابتی، این عفونتها بسیار شایعتر، شدیدتر و عودکنندهتر هستند.
چرا زنان دیابتی بیشتر دچار عفونت قارچی میشوند؟
چندین عامل باعث افزایش خطر عفونت قارچی در زنان دیابتی میشود:
قند بالا در ترشحات واژن
وقتی قند خون بالاست، مقدار گلوکز در ترشحات واژن نیز افزایش مییابد. قارچها از گلوکز برای رشد و تکثیر استفاده میکنند. بنابراین، محیط واژن در زنان با قند خون بالا مانند یک محیط کشت برای قارچها عمل میکند.
تضعیف سیستم ایمنی
دیابت، بهویژه با قند خون کنترلنشده، میتواند عملکرد سیستم ایمنی را مختل کند. گلبولهای سفید خون که با عفونتها مبارزه میکنند، در محیط با قند بالا کمتر کارآمد هستند.
تغییر در pH واژن
قند خون بالا میتواند تعادل اسیدی واژن را تغییر دهد که به رشد قارچها کمک میکند.
مصرف آنتیبیوتیک
زنان دیابتی به دلیل افزایش خطر عفونتها، ممکن است بیشتر آنتیبیوتیک مصرف کنند. آنتیبیوتیکها باکتریهای مفید واژن را از بین میبرند و زمینه را برای رشد قارچ فراهم میکنند.
علائم عفونت قارچی واژن
علائم عفونت قارچی واژن میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد:
- خارش شدید در واژن و ناحیه فرج
- سوزش، بهویژه هنگام ادرار یا رابطه جنسی
- قرمزی و تورم فرج
- ترشحات غلیظ، سفید و پنیری (بدون بو یا با بوی خفیف)
- درد هنگام رابطه جنسی
- ترک یا زخمهای کوچک در پوست اطراف واژن (در موارد شدید)
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
به پزشک مراجعه کنید اگر:
- اولین بار است که این علائم را دارید
- علائم شدید هستند
- با درمانهای بدون نسخه بهبود نمییابید
- عفونتهای مکرر دارید (۴ بار یا بیشتر در سال)
- باردار هستید
- تب، درد شکم یا ترشحات بدبو دارید
- دیابت کنترلنشده دارید
تشخیص عفونت قارچی
پزشک برای تشخیص عفونت قارچی از روشهای زیر استفاده میکند:
شرح حال و معاینه
پزشک درباره علائم، سابقه عفونتهای قبلی و وضعیت دیابت سؤال میکند و معاینه لگنی انجام میدهد.
آزمایش ترشحات واژن
نمونهای از ترشحات واژن زیر میکروسکوپ بررسی میشود یا برای کشت ارسال میشود تا نوع قارچ مشخص شود.
درمان عفونت قارچی در زنان دیابتی
داروهای ضدقارچ
درمان اصلی عفونت قارچی، داروهای ضدقارچ است:
درمانهای موضعی
- کرمها و شیافهای کلوتریمازول یا میکونازول
- معمولاً به صورت ۳ تا ۷ روزه مصرف میشوند
- بسیاری از آنها بدون نسخه موجود هستند
داروهای خوراکی
- فلوکونازول (دیفلوکان) یک دوز خوراکی
- در موارد شدیدتر، ممکن است به چند دوز نیاز باشد
- نیاز به نسخه پزشک دارد
نکات درمانی برای زنان دیابتی
- درمان ممکن است طولانیتر باشد (۷ تا ۱۴ روز به جای ۳ روز)
- ممکن است به دوزهای بالاتر نیاز باشد
- کنترل قند خون همزمان با درمان ضروری است
- عفونتهای عودکننده ممکن است به درمان نگهدارنده نیاز داشته باشند
درمان عفونتهای عودکننده
اگر عفونت قارچی بیش از ۴ بار در سال عود کند، پزشک ممکن است درمان نگهدارنده تجویز کند:
- فلوکونازول هفتگی برای ۶ ماه
- شیاف ضدقارچ یک تا دو بار در هفته
کنترل قند خون: کلید پیشگیری
مهمترین اقدام برای پیشگیری از عفونتهای قارچی در زنان دیابتی، کنترل قند خون است:
- قند خون را در محدوده هدف نگه دارید
- HbA1C را زیر ۷ درصد حفظ کنید
- قند خون را منظم چک کنید
- داروهای دیابت را طبق دستور مصرف کنید
مطالعات نشان میدهند که با بهبود کنترل قند خون، عفونتهای قارچی به طور قابل توجهی کاهش مییابند.
نکات پیشگیری از عفونت قارچی
بهداشت فردی
- ناحیه تناسلی را تمیز و خشک نگه دارید
- از جلو به عقب تمیز کنید (نه برعکس)
- از صابونهای معطر و دوش واژینال استفاده نکنید
- از اسپریها و پودرهای معطر دوری کنید
- پس از شنا یا ورزش، لباسهای خیس را عوض کنید
پوشاک
- لباس زیر نخی بپوشید
- از شلوارهای تنگ خودداری کنید
- لباس زیر را روزانه عوض کنید
- در شب از لباس زیر استفاده نکنید تا هوا جریان داشته باشد
تغذیه
- مصرف قند و کربوهیدرات تصفیهشده را محدود کنید
- ماست پروبیوتیک مصرف کنید (کمک به تعادل فلور واژن)
- آب کافی بنوشید
سایر نکات
- آنتیبیوتیک را فقط در صورت لزوم و با تجویز پزشک مصرف کنید
- استرس را مدیریت کنید
- خواب کافی داشته باشید
- اگر از قرصهای ضدبارداری استفاده میکنید و عفونتهای مکرر دارید، با پزشک مشورت کنید
سایر عفونتهای قارچی شایع در دیابتیها
علاوه بر عفونت قارچی واژن، زنان دیابتی در معرض خطر بیشتر سایر عفونتهای قارچی نیز هستند:
عفونت قارچی پوست
- در چینهای پوستی (زیر سینهها، زیر شکم، کشاله ران)
- علائم: قرمزی، خارش، ترک پوست
- درمان: کرمهای ضدقارچ موضعی
عفونت قارچی دهان (برفک)
- لکههای سفید روی زبان و داخل دهان
- درد و سوزش
- درمان: ژل یا قرصهای ضدقارچ
عفونت قارچی ناخن
- ضخیم شدن، زرد شدن و شکننده شدن ناخن
- درمان طولانیمدت با داروی خوراکی نیاز دارد
عفونت قارچی پا (پای ورزشکار)
- خارش، سوزش و پوستهپوسته شدن پوست بین انگشتان پا
- مهم برای پیشگیری از زخم پای دیابتی
داروهای دیابت و عفونت قارچی
برخی داروهای جدید دیابت (مهارکنندههای SGLT2 مانند داپاگلیفلوزین و امپاگلیفلوزین) میتوانند خطر عفونت قارچی تناسلی را افزایش دهند. این داروها با افزایش دفع گلوکز از ادرار کار میکنند که میتواند رشد قارچ را تسهیل کند.
اگر از این داروها استفاده میکنید و عفونتهای مکرر دارید، با پزشک صحبت کنید. فواید این داروها (کاهش قند خون، محافظت از قلب و کلیه) معمولاً بیشتر از خطر عفونت است، اما ممکن است نیاز به بررسی مجدد داشته باشید.
سوالات متداول
سوال: آیا عفونت قارچی واگیردار است؟
عفونت قارچی از طریق تماس جنسی قابل انتقال است، اما عفونت جنسی محسوب نمیشود. شریک جنسی معمولاً نیاز به درمان ندارد مگر اینکه علائم داشته باشد. در مردان، علائم ممکن است شامل خارش، قرمزی یا بثورات روی آلت باشد.
سوال: آیا میتوانم در طول درمان رابطه جنسی داشته باشم؟
توصیه میشود تا بهبود کامل علائم از رابطه جنسی خودداری کنید. رابطه جنسی میتواند علائم را بدتر کند و درمان را به تأخیر بیندازد. همچنین برخی داروهای موضعی میتوانند کاندومهای لاتکس را ضعیف کنند.
سوال: آیا ماست خوردن به پیشگیری کمک میکند؟
برخی مطالعات نشان میدهند که مصرف ماست حاوی پروبیوتیکهای زنده (لاکتوباسیلوس) ممکن است به حفظ تعادل فلور واژن کمک کند. اما شواهد کافی برای توصیه قطعی وجود ندارد. ماست را به جای داروی ضدقارچ استفاده نکنید، اما میتواند بخشی از رژیم غذایی سالم باشد.
سوال: چرا با وجود درمان، عفونت من عود میکند؟
در زنان دیابتی، عود عفونت قارچی معمولاً به دلیل قند خون کنترلنشده است. همچنین ممکن است گونهای از قارچ وجود داشته باشد که به درمانهای معمول مقاوم است. کشت قارچی میتواند نوع قارچ و حساسیت دارویی را مشخص کند.
سوال: آیا عفونت قارچی میتواند نشانه دیابت باشد؟
بله، عفونتهای قارچی مکرر یا مقاوم به درمان میتوانند نشانه دیابت تشخیصدادهنشده یا کنترلنشده باشند. اگر عفونتهای قارچی مکرر دارید و دیابت تشخیص داده نشده، پزشک ممکن است آزمایش قند خون را توصیه کند.
نکات کلیدی
- زنان دیابتی به دلیل قند بالا در ترشحات واژن، بیشتر در معرض عفونت قارچی هستند
- کنترل قند خون مهمترین راه پیشگیری از عفونتهای قارچی است
- علائم شامل خارش، سوزش و ترشحات سفید پنیری است
- درمان با داروهای ضدقارچ موضعی یا خوراکی انجام میشود
- در زنان دیابتی، درمان ممکن است طولانیتر باشد
- بهداشت مناسب و پوشیدن لباس زیر نخی به پیشگیری کمک میکند
- عفونتهای مکرر نیاز به بررسی پزشکی و احتمالاً درمان نگهدارنده دارند
اشتراک گذاری
