اهمیت واکسن آنفولانزا برای بیماران دیابتی
اهمیت واکسن آنفولانزا برای بیماران دیابتی
با نزدیک شدن فصل سرما، واکسن آنفولانزا برای افراد دیابتی اهمیت ویژهای پیدا میکند. آنفولانزا که برای افراد سالم ممکن است فقط یک سرماخوردگی شدید باشد، برای دیابتیها میتواند عوارض جدی و حتی تهدیدکننده زندگی داشته باشد. در این مقاله به بررسی دلایل اهمیت واکسیناسیون و پاسخ به سؤالات رایج میپردازیم.
سازمانهای بهداشتی در سراسر جهان، از جمله سازمان بهداشت جهانی و انجمن دیابت آمریکا، واکسن آنفولانزا را برای تمام افراد دیابتی توصیه میکنند. این توصیه بدون در نظر گرفتن سن یا نوع دیابت است.
چرا دیابتیها بیشتر در معرض خطر هستند؟
دیابت سیستم ایمنی بدن را تضعیف میکند و توانایی مقابله با عفونتها را کاهش میدهد. به همین دلیل، افراد دیابتی:
بیشتر مبتلا میشوند
سیستم ایمنی ضعیفتر به معنای دفاع کمتر در برابر ویروس آنفولانزا است. افراد دیابتی راحتتر به آنفولانزا مبتلا میشوند.
علائم شدیدتر تجربه میکنند
وقتی فرد دیابتی به آنفولانزا مبتلا میشود، بیماری معمولاً شدیدتر و طولانیتر است. علائمی مانند تب بالا، سرفه شدید و ضعف میتوانند هفتهها ادامه داشته باشند.
عوارض بیشتری پیدا میکنند
خطر عوارض جدی مانند ذاتالریه، برونشیت و حتی نارسایی تنفسی در دیابتیها بسیار بیشتر است.
نیاز به بستری بیشتر دارند
افراد دیابتی ۳ برابر بیشتر از افراد غیردیابتی به دلیل آنفولانزا در بیمارستان بستری میشوند.
تأثیر آنفولانزا بر کنترل قند خون
آنفولانزا میتواند کنترل دیابت را به شدت مختل کند:
افزایش قند خون
وقتی بدن با عفونت مبارزه میکند، هورمونهای استرس ترشح میشوند که قند خون را بالا میبرند. حتی اگر کمتر غذا بخورید، قند خون ممکن است بالا برود.
خطر کتواسیدوز دیابتی
در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، آنفولانزا میتواند خطر کتواسیدوز دیابتی (DKA) را افزایش دهد. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است که نیاز به بستری فوری دارد.
خطر هیپوگلیسمی
از طرف دیگر، اگر به دلیل تهوع و استفراغ نتوانید غذا بخورید اما همچنان دارو مصرف کنید، خطر افت قند وجود دارد.
دشواری در مدیریت دارو
بیماری میتواند نیاز به تنظیم دوز انسولین یا داروهای خوراکی را ایجاد کند که بدون راهنمایی پزشک دشوار است.
واکسن آنفولانزا چگونه کار میکند؟
واکسن آنفولانزا حاوی ویروسهای غیرفعال یا ضعیفشده است که نمیتوانند بیماری ایجاد کنند، اما سیستم ایمنی را تحریک میکنند تا آنتیبادی بسازد. این آنتیبادیها اگر در آینده با ویروس واقعی مواجه شوید، از شما محافظت میکنند.
چرا باید هر سال واکسن بزنیم؟
- ویروس آنفولانزا هر سال تغییر میکند (جهش)
- واکسن هر سال بر اساس سویههای پیشبینیشده بهروز میشود
- محافظت واکسن با گذشت زمان کاهش مییابد
اثربخشی واکسن در افراد دیابتی
تحقیقات نشان میدهد که واکسن آنفولانزا در افراد دیابتی:
- خطر ابتلا به آنفولانزا را ۵۰ تا ۷۰ درصد کاهش میدهد
- در صورت ابتلا، شدت بیماری را کاهش میدهد
- خطر بستری شدن را ۷۹ درصد کاهش میدهد
- خطر مرگ ناشی از آنفولانزا را به شدت کاهش میدهد
حتی اگر واکسن ۱۰۰ درصد از بیماری جلوگیری نکند، میتواند از عوارض جدی پیشگیری کند.
چه زمانی واکسن بزنیم؟
بهترین زمان برای واکسیناسیون:
- اواخر تابستان تا اوایل پاییز (قبل از شروع فصل آنفولانزا)
- در ایران معمولاً مهر تا آبان
- اگر این زمان را از دست دادید، تا زمانی که ویروس در گردش است واکسن مفید است
واکسن حدود ۲ هفته زمان نیاز دارد تا محافظت کامل ایجاد شود.
انواع واکسن آنفولانزا
واکسن تزریقی
رایجترین نوع واکسن که به صورت تزریق در بازو داده میشود. این واکسن برای افراد دیابتی توصیه میشود و کاملاً بیخطر است.
واکسن با دوز بالا
برای افراد بالای ۶۵ سال توصیه میشود چون پاسخ ایمنی قویتری ایجاد میکند.
واکسن استنشاقی
این نوع واکسن برای افراد دیابتی توصیه نمیشود چون حاوی ویروس زنده ضعیفشده است.
آیا واکسن آنفولانزا بیخطر است؟
واکسن آنفولانزا برای افراد دیابتی کاملاً بیخطر است. نگرانیهای رایج:
آیا واکسن قند خون را بالا میبرد؟
واکسن تأثیر قابل توجهی بر قند خون ندارد. اگر افزایش جزئی مشاهده کردید، موقتی است و نگرانکننده نیست.
آیا واکسن میتواند آنفولانزا ایجاد کند؟
خیر، واکسن تزریقی حاوی ویروس غیرفعال است و نمیتواند آنفولانزا ایجاد کند. اگر بعد از واکسن علائمی مانند تب خفیف یا درد عضلانی داشتید، این واکنش طبیعی سیستم ایمنی است و ظرف ۱ تا ۲ روز برطرف میشود.
عوارض جانبی رایج
- درد یا قرمزی در محل تزریق
- تب خفیف
- درد عضلانی
- سردرد
- خستگی
این عوارض خفیف و موقتی هستند.
چه کسانی نباید واکسن بزنند؟
موارد منع مصرف واکسن محدود هستند:
- افرادی که به تخممرغ آلرژی شدید (آنافیلاکسی) دارند
- افرادی که در گذشته به واکسن آنفولانزا واکنش شدید داشتهاند
- افرادی که سندرم گیلنباره داشتهاند (با پزشک مشورت کنید)
تب بالا یک منع موقت است؛ بهتر است تا بهبود کامل صبر کنید.
سایر واکسنهای مهم برای دیابتیها
علاوه بر واکسن آنفولانزا، واکسنهای دیگری نیز برای افراد دیابتی توصیه میشوند:
واکسن پنوموکوک (ذاتالریه)
این واکسن از ذاتالریه باکتریایی محافظت میکند. دو نوع واکسن وجود دارد:
- PCV13 یا PCV15: یک دوز
- PPSV23: یک یا دو دوز بسته به سن
واکسن هپاتیت B
افراد دیابتی بیشتر در معرض خطر هپاتیت B هستند (به دلیل تزریقات مکرر). واکسیناسیون توصیه میشود.
واکسن زونا (زوستر)
برای افراد بالای ۵۰ سال توصیه میشود. دیابت خطر زونا و عوارض آن را افزایش میدهد.
واکسن کووید-۱۹
افراد دیابتی باید واکسن کووید-۱۹ و دوزهای یادآور آن را دریافت کنند.
پیشگیری از آنفولانزا علاوه بر واکسن
واکسن مهمترین اقدام پیشگیری است، اما اقدامات دیگری نیز کمک میکنند:
- شستن مکرر دستها با آب و صابون
- اجتناب از لمس چشم، بینی و دهان
- دوری از افراد بیمار
- استفاده از ماسک در فصل آنفولانزا
- ضدعفونی کردن سطوح پرتماس
- تقویت سیستم ایمنی با تغذیه سالم و خواب کافی
اگر آنفولانزا گرفتم چه کنم؟
اگر علیرغم واکسیناسیون به آنفولانزا مبتلا شدید:
با پزشک تماس بگیرید
به دلیل خطر بالای عوارض در دیابتیها، باید با پزشک مشورت کنید. داروهای ضدویروسی مانند اوسلتامیویر (تامیفلو) اگر در ۴۸ ساعت اول شروع شوند، میتوانند شدت و مدت بیماری را کاهش دهند.
قند خون را مکرر چک کنید
حداقل هر ۴ ساعت قند خون را بررسی کنید. ممکن است نیاز به تنظیم دوز انسولین داشته باشید.
آب و مایعات کافی بنوشید
کمآبی میتواند قند خون را بالا ببرد و وضعیت را بدتر کند.
داروهای دیابت را ادامه دهید
حتی اگر نمیتوانید غذا بخورید، داروها را قطع نکنید مگر با دستور پزشک.
علائم هشدار را بشناسید
اگر این علائم را دارید فوراً به اورژانس مراجعه کنید:
- تنگی نفس شدید
- درد قفسه سینه
- استفراغ مداوم
- علائم کمآبی شدید
- گیجی یا منگی
- قند خون بسیار بالا که پایین نمیآید
هزینه و دسترسی به واکسن
واکسن آنفولانزا در بسیاری از مراکز بهداشتی در دسترس است:
- مراکز بهداشت دولتی
- داروخانهها
- مطب پزشکان
- کلینیکهای خصوصی
برخی بیمهها هزینه واکسن را پوشش میدهند. حتی اگر باید هزینه پرداخت کنید، این سرمایهگذاری برای سلامت شما بسیار ارزشمند است.
سوالات متداول
سوال: آیا واکسن آنفولانزا میتواند دیابت را بدتر کند؟
خیر، واکسن آنفولانزا تأثیر منفی بر دیابت ندارد. برعکس، با پیشگیری از آنفولانزا از اختلال در کنترل قند خون جلوگیری میکند. خود آنفولانزا است که میتواند دیابت را بدتر کند، نه واکسن آن.
سوال: اگر پارسال واکسن زدم، امسال هم لازم است؟
بله، واکسن آنفولانزا باید هر سال تکرار شود. دلیل آن این است که ویروس آنفولانزا هر سال تغییر میکند و واکسن بر اساس سویههای جدید طراحی میشود. همچنین اثر محافظتی واکسن با گذشت زمان کاهش مییابد.
سوال: آیا میتوانم همزمان واکسن آنفولانزا و کووید بزنم؟
بله، میتوانید واکسن آنفولانزا و کووید-۱۹ را همزمان یا در هر فاصله زمانی دریافت کنید. ممکن است عوارض جانبی کمی بیشتر شود، اما این بیخطر است.
سوال: قند خونم کنترل نشده است، میتوانم واکسن بزنم؟
بله، حتی اگر قند خون شما کنترل نشده است، باید واکسن بزنید. در واقع، افراد با قند کنترل نشده بیشتر به واکسن نیاز دارند چون سیستم ایمنی آنها ضعیفتر است. قند بالا دلیلی برای به تعویق انداختن واکسیناسیون نیست.
سوال: آیا کودکان دیابتی هم باید واکسن بزنند؟
بله، تمام کودکان و نوجوانان دیابتی (نوع ۱ یا نوع ۲) باید هر سال واکسن آنفولانزا دریافت کنند. کودکان زیر ۹ سال که اولین بار واکسن میزنند، به دو دوز با فاصله ۴ هفته نیاز دارند.
نکات کلیدی
- واکسن آنفولانزا برای همه افراد دیابتی بدون توجه به سن یا نوع دیابت ضروری است
- افراد دیابتی ۳ برابر بیشتر به دلیل آنفولانزا در بیمارستان بستری میشوند
- آنفولانزا میتواند کنترل قند خون را به شدت مختل کند و خطر کتواسیدوز را افزایش دهد
- واکسن تزریقی برای دیابتیها بیخطر است و آنفولانزا ایجاد نمیکند
- بهترین زمان واکسیناسیون اوایل پاییز قبل از شروع فصل آنفولانزا است
- واکسن باید هر سال تکرار شود چون ویروس تغییر میکند
اشتراک گذاری
