آموزش بولوس دوگانه (Dual Wave) در پمپ انسولین
آموزش بولوس دوگانه (Dual Wave) در پمپ انسولین
اگر از پمپ انسولین استفاده میکنید، یکی از قابلیتهای مهم آن بولوس دوگانه یا ترکیبی است. این قابلیت به شما امکان میدهد انسولین را به صورت تدریجی تزریق کنید. آموزش بولوس دوگانه (Dual Wave) در پمپ انسولین به شما کمک میکند غذاهای پیچیده مثل پیتزا را بهتر مدیریت کنید.
در این مقاله، انواع بولوس، نحوه تنظیم و کاربردهای عملی آن را آموزش میدهیم.
انواع بولوس در پمپ انسولین
پمپهای انسولین معمولاً سه نوع بولوس دارند:
۱. بولوس معمولی (Standard/Normal Bolus)
- همه انسولین یکجا تزریق میشود
- مناسب برای غذاهای معمولی
- شروع اثر سریع
- مثال: نان با پنیر، میوه
۲. بولوس گسترده (Extended/Square Wave Bolus)
- انسولین به تدریج در طول زمان تزریق میشود
- مثلاً ۱۰ واحد در طول ۳ ساعت
- مناسب برای غذاهای فقط پروتئین/چربی
- مثال: کباب بدون نان، پنیر
۳. بولوس دوگانه (Dual Wave/Combo Bolus)
- ترکیبی از دو نوع قبلی
- بخشی از انسولین فوراً تزریق میشود
- بخشی دیگر به تدریج تزریق میشود
- مناسب برای غذاهای پرچرب با کربوهیدرات
- مثال: پیتزا، همبرگر، کلهپاچه با نان
چرا به بولوس دوگانه نیاز داریم؟
بولوس معمولی برای همه غذاها مناسب نیست:
مشکل غذاهای پرچرب
- چربی تخلیه معده را کند میکند
- کربوهیدرات ۳-۶ ساعت بعد جذب میشود
- انسولین معمولی زودتر اثرش تمام میشود
- نتیجه: هایپو اول، قند بالا بعداً
راهحل بولوس دوگانه
- بخش فوری برای کربوهیدرات اولیه
- بخش گسترده برای کربوهیدرات تأخیری و FPU
- تطابق بهتر انسولین با جذب غذا
نحوه تنظیم بولوس دوگانه
گام ۱: محاسبه کل انسولین
ابتدا کل انسولین مورد نیاز را محاسبه کنید:
- کربوهیدرات غذا را محاسبه کنید
- FPU (چربی-پروتئین) را محاسبه کنید
- کربوهیدرات معادل FPU را اضافه کنید
- با ICR خود تقسیم کنید
مثال: پیتزا با ۶۰ گرم کربوهیدرات و ۴ FPU
- کربوهیدرات واقعی: ۶۰ گرم
- کربوهیدرات معادل FPU: ۴ × ۱۰ = ۴۰ گرم
- کل: ۶۰ + ۴۰ = ۱۰۰ گرم
- با ICR 1:10: ۱۰۰ ÷ ۱۰ = ۱۰ واحد انسولین
گام ۲: تعیین نسبت فوری/گسترده
درصد بولوس فوری و گسترده را تعیین کنید:
برای غذای با چربی متوسط
- فوری: ۶۰-۷۰٪
- گسترده: ۳۰-۴۰٪
برای غذای خیلی چرب (پیتزا، کلهپاچه)
- فوری: ۴۰-۵۰٪
- گسترده: ۵۰-۶۰٪
برای غذای فقط پروتئین/چربی
- فوری: ۰-۳۰٪
- گسترده: ۷۰-۱۰۰٪
گام ۳: تعیین مدت زمان
مدت زمان بولوس گسترده را تنظیم کنید:
- ۱-۲ FPU: ۲-۳ ساعت
- ۳-۴ FPU: ۳-۴ ساعت
- ۵+ FPU: ۴-۶ ساعت
گام ۴: اجرای بولوس
- وارد منوی بولوس پمپ شوید
- نوع “Dual Wave” یا “Combo” را انتخاب کنید
- مقدار کل انسولین را وارد کنید
- درصد فوری را تنظیم کنید
- مدت زمان گسترده را تنظیم کنید
- تأیید کنید
تنظیمات پیشنهادی برای غذاهای مختلف
پیتزا
- فوری: ۴۰-۵۰٪
- گسترده: ۵۰-۶۰٪
- مدت: ۴-۵ ساعت
همبرگر با سیبزمینی
- فوری: ۵۰-۶۰٪
- گسترده: ۴۰-۵۰٪
- مدت: ۳-۴ ساعت
کباب با نان
- فوری: ۵۰-۶۰٪
- گسترده: ۴۰-۵۰٪
- مدت: ۳-۴ ساعت
کلهپاچه با نان
- فوری: ۳۰-۴۰٪
- گسترده: ۶۰-۷۰٪
- مدت: ۵-۶ ساعت
ماکارونی با سس پرچرب
- فوری: ۵۰-۶۰٪
- گسترده: ۴۰-۵۰٪
- مدت: ۳-۴ ساعت
فستفود (برگر + سیبزمینی + نوشابه)
- فوری: ۵۰-۶۰٪
- گسترده: ۴۰-۵۰٪
- مدت: ۳-۴ ساعت
کباب بدون نان (فقط گوشت)
- فوری: ۰-۲۰٪
- گسترده: ۸۰-۱۰۰٪
- مدت: ۳-۴ ساعت
تفاوت پمپهای مختلف
Medtronic
- نام: Dual Wave / Square Wave
- تنظیم: درصد + مدت زمان
- حداکثر مدت: ۸ ساعت
Omnipod
- نام: Extended Bolus
- تنظیم: مقدار فوری + مقدار گسترده + مدت
- حداکثر مدت: ۸ ساعت
Tandem t:slim
- نام: Extended Bolus
- تنظیم: درصد + مدت زمان
- حداکثر مدت: ۲ ساعت (محدودیت)
Accu-Chek
- نام: Multiwave / Extended
- تنظیم: مقدار فوری + مقدار گسترده + مدت
بولوس دوگانه و حلقه بسته (Loop)
اگر از سیستم حلقه بسته استفاده میکنید، وضعیت متفاوت است:
محدودیتها
- بعضی سیستمها بولوس گسترده را ساپورت نمیکنند
- الگوریتم خودکار ممکن است با بولوس گسترده تداخل کند
راهحلها
روش ۱: وارد کردن کربوهیدرات جداگانه
- کربوهیدرات واقعی را فوراً وارد کنید
- کربوهیدرات FPU را ۳-۴ ساعت بعد وارد کنید
- سیستم خودش بولوس میزند
روش ۲: Fat and Protein Conversion
بعضی سیستمها (مثل Loop) قابلیت تبدیل چربی و پروتئین به کربوهیدرات با جذب کند دارند.
روش ۳: غیرفعال کردن موقت Loop
- Loop را غیرفعال کنید
- بولوس دوگانه دستی بزنید
- Loop را دوباره فعال کنید
نکات مهم در استفاده از بولوس دوگانه
۱. شروع محتاطانه
اگر تازه شروع کردهاید:
- با تنظیمات محافظهکارانه شروع کنید
- فوری بیشتر، گسترده کمتر
- نتایج را ثبت کنید و تنظیم کنید
۲. نظارت بر قند
در طول بولوس گسترده:
- قند را هر ۱-۲ ساعت چک کنید
- اگر CGM دارید، روند را دنبال کنید
- آماده تصحیح باشید
۳. لغو در صورت نیاز
اگر قند پایین رفت:
- بولوس گسترده را متوقف کنید
- قند مصرف کنید
- بعداً تصمیم بگیرید آیا ادامه دهید
۴. فعالیت فیزیکی
اگر بعد از غذا ورزش میکنید:
- بولوس گسترده را کاهش دهید یا متوقف کنید
- ورزش خودش قند را پایین میآورد
۵. شبها محتاط باشید
برای شام:
- مدت بولوس گسترده را کوتاهتر کنید
- یا درصد گسترده را کاهش دهید
- از هایپوی شبانه جلوگیری کنید
عیبیابی مشکلات رایج
مشکل: قند در ۲ ساعت اول پایین میرود
علت: فوری زیاد است
راهحل: درصد فوری را کاهش دهید
مشکل: قند ۴-۵ ساعت بعد بالا میرود
علت: گسترده کم است یا مدت کوتاه است
راهحل: درصد یا مدت گسترده را افزایش دهید
مشکل: قند کل روز نوسان دارد
علت: تنظیمات نامناسب
راهحل: یادداشتبرداری دقیق و تنظیم تدریجی
مشکل: هایپو در انتهای بولوس گسترده
علت: کل انسولین زیاد است
راهحل: مقدار کل را کاهش دهید یا مدت را کوتاهتر کنید
ثبت و تحلیل نتایج
برای بهینهسازی بولوس دوگانه، یادداشتبرداری ضروری است:
اطلاعاتی که باید ثبت کنید
- نوع غذا و مقدار
- کربوهیدرات و FPU محاسبهشده
- کل انسولین
- درصد فوری و گسترده
- مدت زمان گسترده
- قند قبل از غذا
- قند ساعت ۱، ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶
- آیا تصحیح زدید؟
- آیا هایپو شدید؟
تحلیل نتایج
بعد از چند بار آزمایش:
- الگوها را شناسایی کنید
- تنظیمات را به تدریج اصلاح کنید
- تنظیمات شخصی خود را پیدا کنید
مثال عملی کامل
سناریو: ناهار پیتزا (۲ برش)
محاسبات
- کربوهیدرات: ۶۰ گرم
- چربی: ۳۵ گرم (۳۱۵ کالری)
- پروتئین: ۳۰ گرم (۱۲۰ کالری)
- FPU: ۴۳۵ ÷ ۱۰۰ = ۴.۳
- کربوهیدرات معادل FPU: ۴۳ گرم
- کل کربوهیدرات: ۶۰ + ۴۳ = ۱۰۳ گرم
- ICR: ۱:۱۰
- کل انسولین: ۱۰.۳ ≈ ۱۰ واحد
تنظیم بولوس دوگانه
- فوری: ۴۵٪ = ۴.۵ واحد
- گسترده: ۵۵٪ = ۵.۵ واحد
- مدت: ۴ ساعت
اجرا
- ساعت ۱۲:۳۰ قند چک: ۱۱۰ mg/dL
- بولوس دوگانه تنظیم و اجرا
- ساعت ۱۲:۳۵ شروع خوردن پیتزا
- ساعت ۱۴:۳۰ قند چک: ۱۴۰ mg/dL (خوب)
- ساعت ۱۶:۳۰ قند چک: ۱۵۵ mg/dL (قابل قبول)
- ساعت ۱۸:۳۰ قند چک: ۱۳۰ mg/dL (عالی)
سوالات متداول
سوال: آیا همه پمپها بولوس دوگانه دارند؟
اکثر پمپهای مدرن این قابلیت را دارند، اما نام و تنظیمات متفاوت است. دفترچه راهنمای پمپ خود را بررسی کنید یا از متخصص پمپ بپرسید.
سوال: آیا میتوانم بولوس گسترده را در هر زمان لغو کنم؟
بله، اکثر پمپها امکان لغو بولوس گسترده را دارند. این کار در صورت هایپو یا تغییر برنامه مفید است.
سوال: چرا قند من با بولوس دوگانه هم بالا میرود؟
دلایل احتمالی: ۱) FPU را کم محاسبه کردهاید ۲) مدت گسترده کوتاه است ۳) درصد گسترده کم است. تنظیمات را تدریجاً افزایش دهید.
سوال: برای شام چه تنظیماتی استفاده کنم؟
برای شام، مدت گسترده را کوتاهتر کنید (حداکثر ۳-۴ ساعت) تا قبل از خواب تمام شود. همچنین قند را قبل از خواب چک کنید.
سوال: آیا بولوس دوگانه برای صبحانه هم لازم است؟
بستگی به صبحانه دارد. اگر صبحانه پرچرب میخورید (مثل تخممرغ با بیکن)، بله. اگر صبحانه ساده میخورید، بولوس معمولی کافی است.
نکات کلیدی
- بولوس دوگانه ترکیبی از بولوس فوری و گسترده است
- برای غذاهای پرچرب مثل پیتزا و فستفود ایدهآل است
- تنظیم معمول: ۴۰-۶۰٪ فوری، ۴۰-۶۰٪ گسترده در ۳-۵ ساعت
- غذای چربتر = گسترده بیشتر و مدت طولانیتر
- با تنظیمات محافظهکارانه شروع کنید و تدریجاً تنظیم کنید
- قند را در طول بولوس گسترده نظارت کنید
- در صورت هایپو، بولوس گسترده را متوقف کنید
- برای شام، مدت را کوتاهتر تنظیم کنید
- یادداشتبرداری برای بهینهسازی ضروری است
- با متخصص دیابت خود در مورد تنظیمات مشورت کنید
اشتراک گذاری
