چگونه از زخم پای دیابتی جلوگیری کنیم؟

زخم پای دیابتی یکی از جدی‌ترین عوارض دیابت است که می‌تواند در صورت عدم توجه، به عفونت شدید و حتی قطع عضو منجر شود. خبر خوب این است که بیشتر زخم‌های دیابتی قابل پیشگیری هستند. تنها کافی است با دقت و توجه روزانه، پاهای خود را بررسی کرده و اصول ساده‌ای را رعایت کنید.

چرا زخم پای دیابتی ایجاد می‌شود؟

افراد مبتلا به دیابت در معرض آسیب‌های پا به دلیل چند عامل هستند:

• کاهش حس پا (نوروپاتی دیابتی): ممکن است بریدگی یا تاول را حس نکنید.
• کاهش جریان خون: باعث کندی روند ترمیم زخم‌ها می‌شود.
• تغییر شکل پا و فشار نامناسب کفش: می‌تواند منجر به ایجاد تاول و زخم شود.

راهکارهای علمی برای پیشگیری از زخم پای دیابتی

۱. معاینه روزانه پاها: هر روز پاهای خود را بررسی کنید. به دنبال بریدگی، تاول، قرمزی، ترک‌خوردگی پوست یا هر تغییری باشید. اگر دیدن کف پا برایتان سخت است، از آینه یا کمک دیگران استفاده کنید.

۲. شست‌وشو و مراقبت از پوست: پاهایتان را روزانه با آب ولرم و صابون ملایم بشویید و کاملاً خشک کنید، به‌ویژه بین انگشتان. استفاده از کرم مرطوب‌کننده روی پوست پا (غیر از بین انگشتان) می‌تواند مانع از خشکی و ترک شود.

۳. کوتاه کردن صحیح ناخن‌ها: ناخن‌ها را صاف کوتاه کنید و از کندن گوشه‌ها یا بریدن بیش از حد خودداری کنید تا احتمال فرو رفتن ناخن در گوشت پا کاهش یابد.

۴. انتخاب کفش و جوراب مناسب: 

• کفش راحت و متناسب با اندازه پا بپوشید.
• از کفش‌های تنگ یا پاشنه‌بلند پرهیز کنید.
• جوراب‌های نخی یا مخصوص دیابت انتخاب کنید که رطوبت را جذب و فشار را کاهش دهند.

۵. پرهیز از راه رفتن پابرهنه: چه در خانه و چه بیرون، همیشه از کفش یا دمپایی مناسب استفاده کنید تا از بریدگی یا سوختگی جلوگیری شود.

۶. مراجعه منظم به پزشک: معاینه پا توسط پزشک یا پرستار آموزش‌دیده حداقل سالی یک بار (و در صورت داشتن عوامل خطر بیشتر، هر ۳ تا ۶ ماه یک‌بار) توصیه می‌شود. این کار می‌تواند مشکلات کوچک را قبل از جدی شدن تشخیص دهد.

۷. کنترل قند خون: حفظ قند خون در محدوده هدف، نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌های عصبی و عروقی پا دارد. این موضوع با تغذیه سالم، دارو یا انسولین و فعالیت بدنی منظم امکان‌پذیر است.

چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید، حتی اگر کوچک به نظر برسد، باید سریعاً با پزشک مشورت کنید:

• وجود زخم یا بریدگی که طی چند روز بهبود نمی‌یابد.
• ترشح، بوی بد یا قرمزی اطراف زخم.
• درد، تورم یا تغییر رنگ پوست پا.

جمع‌بندی

پیشگیری از زخم پای دیابتی نیازمند مراقبت روزانه، انتخاب سبک زندگی سالم و مراجعه منظم به پزشک است. با چند اقدام ساده می‌توانید از بروز عوارض جدی جلوگیری کنید و با آرامش خاطر، زندگی فعال و سالمی داشته باشید.