هموگلوبین A1C چیست و مقدار طبیعی آن چقدر است؟
هموگلوبین A1C چیست؟
هموگلوبین A1C (یا HbA1c) یک آزمایش خون است که نشان میدهد میانگین قند خون شما در سه ماه گذشته چه مقدار بوده است. این آزمایش بر اساس درصد قند (گلوکز) چسبیده به هموگلوبین (پروتئینی در گلبولهای قرمز خون) اندازهگیری میشود. چون عمر گلبولهای قرمز حدود ۱۲۰ روز است، این آزمایش تصویری کلی از وضعیت قند خون در بازه سهماهه به ما میدهد.
چرا A1C اهمیت دارد؟
- برخلاف قند خون ناشتا که فقط یک لحظه از وضعیت شما را نشان میدهد، A1C تصویری پایدار و دقیق از کنترل قند خونتان ارائه میدهد.
- پزشکان از این عدد برای تشخیص دیابت و بررسی کیفیت کنترل آن استفاده میکنند.
- بالا بودن A1C میتواند نشاندهنده افزایش خطر عوارض دیابت مثل مشکلات قلبی، کلیوی، چشمی و عصبی باشد.
مقدار طبیعی هموگلوبین A1C چقدر است؟
براساس دستورالعمل انجمن دیابت آمریکا (ADA 2025):
- افراد سالم: کمتر از ۵/۷٪
- پیشدیابت: ۵/۷ تا ۶/۴٪
- دیابت: ۶/۵٪ یا بیشتر
اهداف A1C در افراد مبتلا به دیابت
- بیشتر بزرگسالان با دیابت نوع ۱ یا نوع ۲: کمتر از ۷٪
- در برخی بیماران (جوانترها یا آنهایی که عوارض جدی ندارند): ممکن است هدف ۶/۵٪ در نظر گرفته شود.
- در افراد مسنتر، کسانی که بیماریهای همراه دارند یا در معرض افت قند خون شدید هستند: هدف زیر ۸٪ هم قابل قبول است.
نکات کلیدی
- A1C یک عدد ثابت برای همه نیست. پزشک شما بر اساس شرایطتان (سن، نوع دیابت، سابقه افت قند خون و بیماریهای دیگر) بهترین هدف را تعیین میکند.
- آزمایش معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یک بار تکرار میشود.
- رسیدن به هدف A1C نیازمند ترکیبی از رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، داروها یا انسولین، و پیگیری منظم پزشکی است.
اگر آزمایش A1C شما بالاتر از حد انتظار است، نگران نشوید. این عدد فقط یک نشانه است تا همراه با پزشکتان برنامه بهتری برای کنترل دیابت طراحی کنید. هر قدم کوچک در مسیر مراقبت از خود، شما را به عدد هدف نزدیکتر میکند و احتمال عوارض دیابت را کاهش میدهد.
سوالات پرتکرار درباره هموگلوبین A1C
۱. آزمایش A1C چند وقت یکبار باید انجام شود؟
معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یک بار بسته به شرایط دیابت شما تکرار میشود. اگر قند خونتان پایدار باشد، هر ۶ ماه کافی است.
۲. آیا ممکن است نتیجه A1C دقیق نباشد؟
بله. در شرایطی مثل کمخونی، بیماریهای خونی، یا بارداری ممکن است نتیجه آزمایش کمی خطا داشته باشد. در این موارد پزشک آزمایشهای دیگری مثل قند خون ناشتا یا تست قند بعد از غذا را هم بررسی میکند.
۳. آیا میتوانم خودم در خانه A1C را اندازه بگیرم؟
بله. دستگاههای خانگی برای اندازهگیری A1C وجود دارند، اما هنوز دقت آنها به اندازه آزمایشگاه نیست. بهترین روش، انجام آزمایش در آزمایشگاه معتبر است.
۴. اگر A1C بالاتر از هدف باشد، چه کاری باید انجام دهم؟
نگران نشوید. این به معنای شکست نیست، بلکه فرصتی برای بازنگری در رژیم غذایی، فعالیت بدنی، داروها یا انسولین و همکاری نزدیکتر با پزشک است.
۵. آیا پایین آوردن A1C خطرناک است؟
خیلی پایین آوردن A1C (مثلاً زیر ۶٪) ممکن است خطر افت قند خون (هیپوگلیسمی) را افزایش دهد. بنابراین هدف باید بر اساس شرایط فردی و با مشورت پزشک تنظیم شود.
اشتراک گذاری
