علائم خاموش بیماری قلبی در دیابتیها | هشدارها
علائم خاموش بیماری قلبی در دیابتیها
بیماری قلبی شایعترین علت مرگ در افراد دیابتی است. اما آنچه این بیماری را خطرناکتر میکند، این است که در بسیاری از دیابتیها بدون علائم واضح پیشرفت میکند. به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» گفته میشود. در این مقاله با علائم خاموش بیماری قلبی در دیابتیها، دلایل بدون علامت بودن آن و راههای تشخیص و پیشگیری آشنا میشوید.
ارتباط دیابت و بیماری قلبی
افراد دیابتی ۲ تا ۴ برابر بیشتر از افراد غیردیابتی در معرض خطر بیماری قلبی هستند. این ارتباط به چند دلیل است:
آسیب به رگهای خونی
قند خون بالا به مرور زمان به دیواره رگهای خونی آسیب میزند. این آسیب باعث میشود چربی و کلسترول راحتتر در دیواره رگها تجمع یافته و پلاکهای آترواسکلروتیک ایجاد شوند.
التهاب مزمن
دیابت با التهاب سیستمیک همراه است که به آسیب رگها و تشکیل پلاک کمک میکند.
اختلالات چربی خون
دیابت معمولاً با افزایش تریگلیسیرید، کاهش کلسترول خوب (HDL) و افزایش کلسترول بد (LDL) همراه است.
فشار خون بالا
بسیاری از افراد دیابتی فشار خون بالا نیز دارند که خطر بیماری قلبی را بیشتر میکند.
چرا بیماری قلبی در دیابتیها خاموش است؟
یکی از خطرناکترین جنبههای بیماری قلبی در دیابتیها، بدون علامت بودن آن است. علل این پدیده عبارتند از:
نوروپاتی قلبی
آسیب عصبی ناشی از دیابت میتواند اعصابی که درد قلبی را منتقل میکنند، تحت تأثیر قرار دهد. در نتیجه، حتی در هنگام حمله قلبی، فرد ممکن است درد سینه نداشته باشد. این وضعیت «ایسکمی خاموش» نامیده میشود.
آستانه درد بالاتر
برخی افراد دیابتی به دلیل نوروپاتی، آستانه درد بالاتری دارند و علائم خفیف را احساس نمیکنند.
علائم غیرمعمول
در دیابتیها، علائم بیماری قلبی ممکن است به شکل غیرمعمولی بروز کنند که به راحتی نادیده گرفته میشوند.
علائم خاموش و غیرمعمول بیماری قلبی
اگرچه بیماری قلبی ممکن است «خاموش» باشد، اما گاهی علائم ظریفی دارد که باید به آنها توجه کرد:
خستگی غیرعادی
خستگی شدید و بدون دلیل، بهویژه همراه با فعالیت، میتواند نشانه کاهش جریان خون به قلب باشد. اگر کارهایی که قبلاً به راحتی انجام میدادید اکنون شما را خسته میکند، این یک علامت هشداردهنده است.
تنگی نفس
نفستنگی هنگام فعالیت یا حتی در حالت استراحت میتواند علامت نارسایی قلبی یا بیماری عروق کرونر باشد.
ناراحتی گوارشی
سوزش معده، تهوع یا درد شکم میتواند علامت حمله قلبی باشد، بهویژه در زنان و افراد دیابتی.
تعریق غیرعادی
عرق سرد بدون دلیل واضح، بهویژه همراه با سایر علائم، میتواند نشانه مشکل قلبی باشد.
درد در نواحی دیگر
درد یا ناراحتی در فک، گردن، شانهها، بازوها یا کمر میتواند علامت بیماری قلبی باشد، حتی بدون درد سینه.
سرگیجه و غش
احساس سبکی سر، سرگیجه یا از دست دادن هوشیاری میتواند نشانه آریتمی یا کاهش جریان خون به مغز باشد.
تورم پاها
تورم مچ پا و پاها میتواند علامت نارسایی قلبی باشد.
تپش قلب
احساس ضربان نامنظم، تند یا محکم قلب میتواند نشانه آریتمی باشد.
انواع بیماری قلبی در دیابتیها
بیماری عروق کرونر
تنگی یا انسداد شریانهای تغذیهکننده قلب که میتواند منجر به آنژین یا حمله قلبی شود.
نارسایی قلبی
ناتوانی قلب در پمپ کردن خون کافی به بدن. دیابت خطر نارسایی قلبی را حتی بدون بیماری کرونری افزایش میدهد.
آریتمی
ضربان نامنظم قلب که میتواند خطرناک باشد.
کاردیومیوپاتی دیابتی
آسیب مستقیم به عضله قلب ناشی از دیابت، بدون بیماری کرونری.
عوامل خطر بیماری قلبی در دیابتیها
علاوه بر دیابت، عوامل زیر خطر بیماری قلبی را افزایش میدهند:
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی
- فشار خون بالا
- چربی خون بالا
- چاقی و اضافه وزن
- مصرف سیگار
- بیتحرکی
- سن (مردان بالای ۴۵ و زنان بالای ۵۵ سال)
- بیماری کلیوی
- آلبومینوری
تشخیص بیماری قلبی خاموش
از آنجا که بیماری قلبی در دیابتیها ممکن است بدون علامت باشد، غربالگری و آزمایشهای تشخیصی اهمیت ویژهای دارند:
الکتروکاردیوگرام (ECG/نوار قلب)
این آزمایش فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند و میتواند آریتمی، آسیب قبلی قلبی یا ایسکمی را نشان دهد.
تست ورزش
در این تست، قلب در حین فعالیت (روی تردمیل یا دوچرخه) بررسی میشود. کاهش جریان خون به قلب در حین ورزش قابل تشخیص است.
اکوکاردیوگرافی
این تست با استفاده از امواج اولتراسوند، ساختار و عملکرد قلب را نشان میدهد.
اسکن کلسیم کرونری
این سیتیاسکن میزان کلسیم در شریانهای کرونری را اندازهگیری میکند که نشاندهنده وجود پلاک است.
آنژیوگرافی کرونری
این تست تهاجمی با تزریق ماده حاجب، انسدادات شریانهای کرونری را نشان میدهد.
آزمایشهای خون
آزمایشهای چربی خون، قند خون، HbA1C، CRP و BNP برای ارزیابی خطر قلبی مفید هستند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
فوراً به اورژانس مراجعه کنید اگر:
- درد یا فشار در سینه دارید
- تنگی نفس شدید دارید
- احساس ضعف یا سرگیجه شدید دارید
- تعریق سرد همراه با ناراحتی دارید
- درد شدید در فک، گردن یا بازو دارید
- تپش قلب شدید یا نامنظم دارید
با پزشک مشورت کنید اگر:
- خستگی غیرعادی و مداوم دارید
- تنگی نفس با فعالیت معمولی دارید
- تورم پاها یا مچ پا دارید
- تپش قلب گاهبهگاه دارید
- ناراحتی گوارشی مکرر دارید
پیشگیری از بیماری قلبی
خوشبختانه بسیاری از عوامل خطر بیماری قلبی قابل کنترل هستند:
کنترل قند خون
حفظ HbA1C در محدوده هدف (معمولاً زیر ۷٪) خطر عوارض قلبی را کاهش میدهد. هر ۱٪ کاهش در HbA1C میتواند خطر عوارض را تا ۳۵٪ کاهش دهد.
کنترل فشار خون
هدف فشار خون معمولاً کمتر از ۱۳۰/۸۰ میلیمتر جیوه است. کاهش فشار خون به طور قابل توجهی خطر سکته و حمله قلبی را کاهش میدهد.
کنترل چربی خون
بسیاری از افراد دیابتی به داروهای استاتین برای کاهش کلسترول نیاز دارند. هدف LDL معمولاً کمتر از ۱۰۰ میلیگرم بر دسیلیتر است.
ترک سیگار
سیگار خطر بیماری قلبی را دو برابر میکند. ترک سیگار یکی از مؤثرترین اقدامات برای کاهش خطر است.
فعالیت بدنی
حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش متوسط در هفته توصیه میشود. ورزش به کنترل قند خون، فشار خون، وزن و چربی خون کمک میکند.
تغذیه سالم
رژیم غذایی سرشار از سبزیجات، میوهها، غلات کامل، ماهی و روغنهای سالم و کمنمک و کمچربی اشباع.
حفظ وزن سالم
کاهش وزن در افراد دارای اضافه وزن میتواند به کنترل همه عوامل خطر کمک کند.
مصرف آسپرین
برخی افراد دیابتی ممکن است از مصرف آسپرین با دوز پایین برای پیشگیری از حوادث قلبی بهره ببرند. با پزشک مشورت کنید.
داروهای محافظ قلب برای دیابتیها
برخی داروهای دیابت اثرات محافظتی قلبی دارند:
- مهارکنندههای SGLT2 (امپاگلیفلوزین، داپاگلیفلوزین)
- آگونیستهای GLP-1 (سماگلوتید، لیراگلوتید)
اگر بیماری قلبی دارید یا در معرض خطر بالا هستید، با پزشک درباره این داروها صحبت کنید.
سوالات متداول
سوال: آیا همه افراد دیابتی به بیماری قلبی مبتلا میشوند؟
خیر، همه افراد دیابتی به بیماری قلبی مبتلا نمیشوند. اما خطر آنها ۲ تا ۴ برابر افراد غیردیابتی است. با کنترل قند خون، فشار خون، چربی خون و سایر عوامل خطر، میتوان این خطر را به طور قابل توجهی کاهش داد.
سوال: چرا حمله قلبی در دیابتیها بدون درد است؟
نوروپاتی دیابتی میتواند به اعصابی که درد قلبی را منتقل میکنند آسیب بزند. در نتیجه، فرد ممکن است درد سینه معمول را احساس نکند. به همین دلیل به این وضعیت «ایسکمی خاموش» یا «حمله قلبی خاموش» گفته میشود.
سوال: هر چند وقت یکبار باید از نظر بیماری قلبی چکاپ کنم؟
حداقل سالی یکبار معاینه کامل شامل بررسی فشار خون، چربی خون و ارزیابی ریسک قلبی توصیه میشود. اگر عوامل خطر بیشتری دارید یا علائمی دارید، ممکن است به بررسیهای بیشتر و مکررتر نیاز باشد.
سوال: آیا ورزش برای افراد دیابتی با بیماری قلبی بیخطر است؟
در بیشتر موارد، ورزش نه تنها بیخطر بلکه بسیار مفید است. اما قبل از شروع برنامه ورزشی، با پزشک مشورت کنید. ممکن است به تست ورزش یا ارزیابی قلبی نیاز باشد. شروع آهسته و افزایش تدریجی شدت ورزش توصیه میشود.
سوال: آیا استرس میتواند باعث بیماری قلبی شود؟
استرس مزمن میتواند به بیماری قلبی کمک کند. استرس باعث افزایش فشار خون، قند خون و التهاب میشود. همچنین ممکن است منجر به رفتارهای ناسالم مانند پرخوری، سیگار کشیدن یا بیتحرکی شود. مدیریت استرس بخش مهمی از پیشگیری از بیماری قلبی است.
نکات کلیدی
- افراد دیابتی ۲ تا ۴ برابر بیشتر در معرض خطر بیماری قلبی هستند
- بیماری قلبی در دیابتیها اغلب بدون علائم واضح پیشرفت میکند (ایسکمی خاموش)
- نوروپاتی دیابتی میتواند درد قلبی را پنهان کند
- علائم غیرمعمول مانند خستگی، تنگی نفس و ناراحتی گوارشی را جدی بگیرید
- غربالگری منظم قلبی برای افراد دیابتی ضروری است
- کنترل قند خون، فشار خون و چربی خون کلید پیشگیری است
- برخی داروهای جدید دیابت اثرات محافظتی قلبی دارند
اشتراک گذاری
